Ilang dekada na ang nakalipas, halos imposibleng isipin na magkakaroon ng legal recreational cannabis market sa isang modernong bansa.
Ngayon, ibang-iba na ang sitwasyon.
Nagpatupad na ang ilang bansa at hurisdiksiyon ng iba't ibang modelo ng cannabis legalization o regulated access. Kabilang sa mga kilalang halimbawa ang Canada at Uruguay, habang may legal frameworks din sa Germany, Malta at ilang bahagi ng Estados Unidos. (Data Portal UNODC)
Ngunit mahalagang tandaan:
Walang iisang modelo ng legalization.
May bansang pinahihintulutan ang personal possession ngunit mahigpit ang bentahan.
May regulated commercial market.
May medical cannabis lamang.
May decriminalization ngunit hindi legalization.
At may bansang nananatiling ganap na ipinagbabawal ang cannabis.
Kaya magkaiba ang tatlong konsepto:
Legalization — may legal na framework para sa ilang aktibidad.
Decriminalization — maaaring alisin o bawasan ang criminal penalty para sa ilang kilos ngunit hindi ibig sabihin na legal na ang buong market.
Medical access — pinahihintulutan ang ilang cannabis-derived products o medicines sa ilalim ng medical rules.
Patuloy na sinusuri ng United Nations at iba't ibang pamahalaan ang epekto ng mga pagbabagong ito sa public health, crime, illegal market, taxation, youth access at social justice. (UNODC)
Ang global cannabis reform ay hindi isang experiment na tapos na.
Isa itong patuloy na nagbabagong usapan.